آشنایی با ساز عود یا بربط

آشنایی با ساز عود یا بربط

این ساز در گروه سازهای زهی – زخمه‌ای قرار می‌گیرد، طول آن تقریبا 85 سانتی متر است و هنگام نواختن به صورت افقی روی ران پا گذاشته می‌شود. این ساز در حقیقت‌ نوعی‌ سمبل‌ تاریخی‌ برای‌ سازهای‌ ایرانی‌ به شمار می‌آید و از آن در موسیقی سنتی خاورمیانه و شرق آفریقا استفاده می‌شود. عود دارای دسته ای کوتاه و کاسه‌ای نسبتاٌ بزرگ به شکل گلابی است و بر خلاف سازهای زهی- زخمه‌ای دیگر ایران فاقد پرده بندی بوده و دارای ۱۰ تا ۱۳ سیم است. چون سطح ساز بربط از چوب پوشیده شده بود، اعراب آن را عود نامیدند.(العود در زبان عربی به معنای چوب است). این واژه در اصل عربی شده واژه رود فارسی می‌باشد که هم نام دیگر بربط است و هم به معنای سیم در سازهای زهی می‌باشد.

بربط امروزه نقش بسیار کمتری در موسیقی ایرانی دارد. عود عربی بر خلاف بربط ایرانی از اصلی‌ترین سازهای موسیقی عربی است. این ساز پس از اینکه به اروپا برده شد، نام لوت بر آن نهادند. واژه لوت از نگارش کلمهٔ العود به وجود آمده و به تدریج به لوت تبدیل شده است.

          مشخصات یک عود خوب و با کیفیت

قبل از هر چیزی قابل ذکر است که برای خرید ساز بهتر است ابتدا با استاد و نوازنده‌ی آن ساز مشورت کنید تا بدون پشیمانی یک ساز مناسب را تهیه کنید. اما به طور کلی مشخصات یک عود با کیفیت عبارت است از:

  • برای خرید ساز در ابتدای کار برخی ساز‌های مشقی را پیشنهاد می‌دهند که دارای قیمت مناسب تری هستند. ولی از نظر برخی استادان موسیقی این ساز‌ها ساز‌های مناسبی برای یک نوازنده مبتدی نیست، زیرا در اکثر موارد کوک و تنظیم نیستند و صدای ناخوش آن موجب دلزدگی هنرجو و به دنبال آن تمرین کم و عدم موفقیت می‌شود. پس اگر توان مالی شما اجازه میدهد بهتر است که از همان ابتدا به سراغ ساز‌های سرشناس و تائید شده بروید.
  • در ایران برای ساخت عود ایرانی دو نوع قالب معروف استفاده می‌شود که مورد تائید بسیاری از کارشناسان است:
    ۱. قالب قنبری: این قالب کمی کوچکتر از قالب عود عربی است و تفاوت‌های بسیار جزئی با دیگر عود‌ها دارد.
    ۲. قالب عود نریمان: این قالب همان قالب عود عربی را دارد، ولی کمی کوچکتر و ایرانی شده است.
  • هنگامی که سازی را مورد بررسی قرار می‌دهید، اولین عامل در تشخیص یک ساز مرغوب و با کیفیت نوع چوبی است که ساز با آن ساخته شده است. چوب مورد استفاده در ساخت ساز باید قبل از اینکه برش داده شود به صورت کاملا تدریجی خشک شده باشد؛ در غیر اینصورت پس از ساخت ساز و در اثر گذر زمان و خشک شدن تدریجی ساز، ساز تغییر شکل پیدا می‌کند. در هنگام خرید دقت کنید که چوب ساز کاملا یک دست و بدون هیچ برآمدگی یا فرو رفتگی باشد. همچنین ترک یا تاب نداشته باشد.
  • دومین عمل مهم در انتخاب یک ساز صدای آن است که این ویژگی را کسانی که دستی در نوازندگی دارند می‌توانند تشخیص دهند. ساز باید دارای صدای شفاف و بدون زنگ باشد. تشخیص صدای مناسب و با کیفیت را برعهده کارشناسان با تجربه بگذارید.
  • قسمت‌های مشبک روی صفحه ساز باید تمیز و ظریف برش خورده باشند.
  • گوشی‌های ساز باید به درستی در سرپنجه جایگذاری شده باشند و لغی نداشته باشند.
  • ساز باید به راحتی کوک شود (گوشی‌ها راحت به چپ و راست بچرخند) و پس از هر بار مضراب زدن کوک آن تغییر پیدا نکند. در هنگام خرید ساز باید ساز را کوک کرد و به آن مضراب زد و ببینید که آیا کوک ساز باقی می‌ماند یا نه.
  • یک ساز خوب و با کیفیت پس از گذر زمان و مضراب خوردن کیفیت صدای آن بهتری پیدا می کند.
  • یک عود خوب پس از چند سال مضراب خوردن نباید هیچ گونه تغییر شکلی پیدا کند. پس بهتر است در هنگام خرید به سراغ ساز‌های سازنده‌هایی بروید که ساز‌های آن‌ها شناس و تائید شده باشند و امتحان خود را پس داده باشند.

قسمت‌های مختلف ساز مثل برش‌های گوشی‌ها، شیطانک، سیم گیر و … باید تمیز برش خورده و دقیق نصب شده باشند.

http://آموزشگاه موسیقی کنسرتو-شهرک اکباتان-غرب شهرک اکباتان-عود 44696214